مدیریت بحران، Crisis Management

مدیریت بحران، Crisis Management

مدیریت بحران، Crisis Management

بحران در حقیقت یک فشار زایی روانی - اجتماعی بزرگ و ویژه است که باعث در هم شکسته شدن انگاره‌های متعارف زندگی و واکنش‌های اجتماعی می‌شود و با آسیب‌های جانی و مالی، تهدیدها، خطرها و نیازهای تازه‌ای که به وجود می‌آورد.

در نتیجه می‌توان بحران را اینگونه تعریف کرد:

حادثه‌ای که به طور طبیعی و یا توسط بشر به طور ناگهانی و یا به صورت فزاینده به وجود می‌آید و سختی و به مشقتی به جامعه انسانی به گونه‌ای تحمیل نماید که جهت بر طرف کردن آن نیاز به اقدامات اساسی و فوق العاده باشد.

آثار و خصوصیات بحران: به طور کلی اثرات و خصوصیات بحران را می‌توان در سه بخش زیر طبقه‌بندی نمود:

  •  سطح جهانی؛
  •  سطح ملی؛

-------------------------------

  • حوادث طبیعی
  • حوادث غیرطبیعی (ساخته دست بشر)

انواع حوادث و بحرانها

  • ناگهانی : مثل سوانح ساختمانی - تصادفات - انفجارات - آتش سوزی
  • درازمدت : مثل درگیری‌های داخلی و اغتشاشات اجتماعی - جنگ

ویژگی‌های بحران

  • بحران عموماً غیر قابل پیش‌بینی است (یعنی نمی‌توان پیش‌بینی کرد که کی و در کجا اتفاق می‌افتد)
  • بحران‌ها آثار مخربی دارند و مردمی که تا قبل از بحران نیازمند کمک نبودند به محض وقوع بحران نیازمند کمک می‌شوند.
  • ماهیت و آثاری طولانی و استهلاکی دارند.
  • در وضعیت بحرانی معمولاً تصمیم گیری تحت شرایط وخیم و در زمان محدود و اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیرندگان ناقص است.
  • زمان موجود برای پاسخ‌دهی پیش از انتقال تصمیم را محدود کرده و اعضای واحد تصمیم‌گیری را به تعجب و حیرت وا می‌دارد.
  • محدودیت و فشردگی زمان، غافلگیری، استرس و مخدوش شدن اطلاعات.

مدیریت بحران

فرآیند پیش‌بینی و پیشگیری از وقوع بحران، برخورد و مداخله در بحران و سالم‌سازی بعد از وقوع بحران را مدیریت بحران گویند.

مدیریت بحران علمی کاربردی است که به وسیله مشاهده سیستماتیک بحران‌ها و تجزیه و تحلیل آنها در جستجوی یافتن ابزاری است که بوسیله آنها بتوان از بروز بحران‌ها ، پیشگیری نمود و یا در صورت بروز آن در خصوص کاهش اثرات آن آمادگی لازم امداد رسانی سریع و بهبودی اوضاع اقدام نمود.

امروزه عمده‌ترین نقاط ضعف مدیریت بحران عدم هماهنگی و همکاری سازمان‌ها، کمبود ضوابط و مقررات جامع و مانع و پراکندگی و نا کافی بودن قوانین و مقررات موجود، محدودیت منابع مالی است، اما خوشبختانه نقاط قوت بسیاری نیز وجود دارد که خود شامل تجارب مفید در مدیریت‌ها بحران و روحیه تعاون و نوعدوستی در جامعه و مشارکت خوب و ارزشمند مردم و سازمانهای NGO همچون جمعیت هلال احمر است که می‌توان با مرتفع نمودن نقاط ضعف و توجه بیشتر به نقاط قوت راه را برای عملکرد هر چه بهتر و قویتر در امر مدیریت بحران هموار نمود.

باید تهدیدها و فرصت‌ها را به خوبی شناخت و خود را برای مقابله با تهدیدها و استفاده از فرصت‌ها آماده ساخت.

تهدیدها عبارتند از:

  • کاهش انگیزه و علاقه نیروهای داوطلب و مردمی در همکاری لازم وارد به خدمات
  •  ادامه یافتن مشکل‌هایی و کمبودها در زمینه امکانات و تجهیزات
  • تأخیر در روند افزایش آگاهی عمومی جامعه

فرصت‌ها عبارتند از:

  • روند رو به توسعه اطلاعات رسانی و فن‌آوری ارتباط مانند اینترنت و سیستم‌های ماهواره‌ای
  • تکنولوژی جهانی در حیطه تجهیزات امداد
  • افزایش باور عمومی در خصوص آسیب‌پذیری و خطر خیزی کشور و جریان جهانی موجود که مایه افزایش باور عمومی در خصوص آسیب‌پذیری و خطر خیزی کشور
  •  جریان جهانی موجود که مایه افزایش توجه و اعتماد مردم به سازمانهای NGO گردیده است

خصوصیات فرآیند تصمیم گیری را به شرح زیر می‌توان بیان کرد:

  • پرهیز از جزئی نگری
  • انجام به موقع و درست کار
  • نظر خواهی برای انتخاب راه حل
  • انتخاب بهترین راه حل و تصویب و اجرای به موقع آن
  • اتخاذ تصمیمات مؤثر بر اساس اطلاعات صحیح در جهت کاهش خسارات و کنترل سریع بحران

وظایف و ویژگیهای مدیر بحران

در حقیقت مدیر بحران یک هماهنگ کننده بین ارگان‌های سرویس‌دهنده و تعیین کننده خط مشی فعالیت‌ها است و باید حداقل در سازمان خود آمادگی لازم را بوجود بیاورد ، سیستم‌های اداری را بهبود بخشد و با تاکتیک مدیریتی ، کارآیی و اثر بخشی افراد را بیشتر و به عوامل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بحران توجه کند. وظایف مدیر بحران عبارتند از:

  • آمادگی کامل برای هر گونه پیشامد.
  • پی‌ریزی دفاتر مطالعاتی ملی، منطقه‌ای و هماهنگ‌سازی آنها به نحوی که از دوباره کاری پرهیز شود.
  • تهیه بانک اطلاعاتی روز آمد برای استفاده هر چه بهتر آن.
  • استفاده از سیستم هشدار‌دهنده خطر گرچه هزینه بالایی را می‌طلبد.
  • تفکیک وظایف واحدهای امداد رسانی و انجام رزمایش‌های عملیاتی سالانه.
  • ایمن سازی شبکه ها و شریانهای حیاتی که شامل آب ، برق، سوخت ، ارتباطات جاده‌ای مخابراتی برج کنترل فرودگاه‌ها و سدها و... به دلیل اینکه شرایط منطقه پس از بحران نابسامان است در کوتاهترین زمان نمی‌توان به ترمیم این شبکه پرداخت. زیرا این کار خود خسارات زیادی را به بار می‌آورد و از سرعت عمل امداد می‌کاهد.
  • تقویت بیمه در مناطق حادثه خیز حتی به صورت اجباری می‌توان ابعاد بحران را کاهش دهد، چرا که با توجه به ابعاد حادثه، پرداخت خسارت خود عامل بزرگی در رفع بحران است.
  • آگاهی افکار عمومی یکی دیگر از وظایف مدیر بحران است تا وقتی مردم قدم در این راه نگذارند تلاش دولت‌ها بی فایده است.
  • شناسایی انواع بحران‌ها ،ارزیابی ریسک و الویت‌بندی آن‌ها.
  • تعیین ارتباطات بحرانی.
  • تعیین راهبردهای برخورد با رسانه‌ها.
  • تشکیل گروه مدیریت بحران و تهیه برنامه مدیریت بحران.
  • پیش‌بینی و پیشگیری از وقوع بحران.
  • تعیین روش‌های مداخله در بحران.
  • تعیین روش‌های سالم‌سازی.
  • برنامه‌ریزی، سازماندهی و کوشش در جهت استفاده بهینه از منابع.

+ منبع

اخبار

مشاوران این تخصص

کاربران

#: 1
عکس‌های Mo12348
مهدی پور
نقش‌ها: Vip
عضو به مدت: 1 سال 10 ماه
اشتراک در RSS - مدیریت بحران، Crisis Management