مقاله تحلیلی: مدیریت ریسک در مهندسی ژئوتکنیک

مقاله تحلیلی: مدیریت ریسک در مهندسی ژئوتکنیک

مدیریت ضعیف ریسک در پروژه‌های مهندسی ژئوتکنیک ممکن است عواقب جدی در پی داشته باشد. آنچه اهمیت دارد این است که ریسک‌های همه جنبه‌های پروژه شناسایی و مدیریت گردد. بااین‌حال ازآنجاکه مهندسی ژئوتکنیک به فونداسیون و تکیه‌گاه سازه مربوط است، نیاز به توجه ویژه‌ای دارد. برنامه‌ریزی مدیریت ریسک برای پروژه‌هایی که در آن‌ها شمع کوبی یا حفاری فونداسیون انجام می‌شود، چالش‌برانگیز است. در این مقاله به بحث درباره کلیات مدیریت ریسک پروژه‌های زئوتکنیکی می‌پردازیم.

ارزش مدیریت ریسک

ارزش مدیریت ریسک همیشه برای همه افراد تیم پروژه قابل درک نیست و همین یک خطر برای مدیریت محسوب می‌شود. در برخی از پروژه‌های ساخت‌وساز مدیریت ریسک ژئوتکنیکی به‌درستی اجرا نمی‌شود یا اصلاً اجرا نمی‌شود. در بررسی مقدماتی سایت احتمالاً موانع ژئوتکنیکی در فاصله سه فوتی یا بیشتر از سطح زمین قابل‌تشخیص نخواهند بود. ترک‌خوردگی شمع‌های سیمانی پدیده‌ای غیرمعمول نیست. بااین‌حال می‌توان برای این قبیل ریسک‌های معمول آماده بود. شناسایی و کاهش ریسک‌های احتمالی منجر به کاهش هزینه‌ها و حفظ جان افراد می‌شود که درواقع همین ارزش مدیریت ریسک است.

ابعاد پروژه

اندازه پروژه عاملی است که بر محدوده مدیریت ریسک تأثیر می‌گذارد. به‌عنوان‌مثال در یک پروژه حفاری فونداسیون لازم است اجرای یک سازه کوچک مسکونی در یک منطقه سیل‌خیز در نظر گرفته شود. حتی در این پروژه کوچک هم باید مدیریت ریسک ژئوتکنیکی لحاظ شود و برای آن برنامه تهیه کرد. تنها تفاوت این است که مراحل ارزیابی ریسک و تهیه برنامه کاهش ریسک در ابعاد کوچک‌تر انجام می‌شود.

گزارش مدیریت ریسک

گزارش مدیریت ریسک ژئوتکنیکی ممکن است دارای صفحات و چارت‌های متعددی باشد اما هدف این است اعضای تیم بتوانند آن را بخوانند و درک کنند. به همین ترتیب اکثر گزارش‌ها شامل یک خلاصه اجرایی هستند. شاید بخواهید بخش‌هایی از گزارش را برای افراد خاصی تنظیم کنید. این کار را می‌توان به شکل برگزاری ورکشاپ و با هدف بررسی برنامه ریسک، ارتباطات، اقدامات و ایمنی در حیطه فعالیت هر تیم انجام داد.

گام‌های اصلی مدیریت ریسک در مهندسی ژئوتکنیک

۱- شناسایی ریسک

در این راستا مهندسان ژئوتکنیک و دیگر متخصصان مربوطه یک لیست از مخاطرات احتمالی تهیه می‌کنند.

۲- برآورد ریسک‌ها

احتمال اینکه همه ریسک‌های محتمل رخ دهند کم است و حتی ممکن است برخی در صورت وقوع تأثیر کمی بر هزینه‌های پروژه و برنامه زمانی آن داشته باشند. در این مرحله تیم مهندسی ژئونکنیک احتمال رخداد هر ریسک و تأثیر آن را تعیین می‌کنند.

۳- مدیریت ریسک

مدیریت ریسک مشخص می‌کند که چه کسی مسئول مدیریت هر ریسک و اقدامات مربوط به آن است. یک جنبه بدیهی از مدیریت ریسک، ارتباط برقرار کردن با فرد یا گروهی است که مسئولیت مدیریت ریسک را بر عهده دارد.

۴- ارزیابی ریسک

در این مرحله احتمال و تأثیر یک ریسک کمی سازی می‌شود. تصمیم‌گیری‌ها بر اساس درجه‌بندی هر یک تز ریسک‌ها انجام می‌شوند. به‌عنوان‌مثال برخی از ریسک‌ها آن‌قدر تأثیرات جدی به همراه دارند که ممکن است مانع پیشروی پروژه شوند یا ممکن است یک ریسک آن‌قدر خفیف باشد که با نظارت و کنترل تأثیر چندانی بر بودجه، برنامه زمانی یا ایمنی پروژه نداشته باشد.

ریسک‌های ژئوتکنیکی معمول

در اغلب پروژه‌های ژئوتکنیکی چند ریسک معمول وجود دارد. به‌عنوان‌مثال می‌توان به ریسک‌های معمول زیر در یک پروژه شمع کوبی اشاره کرد:

  • پخش شدن گردوخاک در هوا حین فرآیند نصب شمع ممکن است به سازه‌های اطراف آسیب وارد کند.
  • درصورتی‌که پروژه در مجاورت یک بزرگراه باشد ممکن است منجر به ریزش آوار در بزرگراه شود.
  • شمع کوبی با شمع اتکایی در سنگ‌های لایه‌ای یا متغیر ممکن است منجر به نشست بیش‌ازحد شمع شود.

کمی سازی تأثیر ریسک

تأثیر ریسک‌های ژئوتکنیکی را می‌توان به‌صورت کمی یا کیفی ارزیابی کرد. ارزیابی ریسک در ابتدای پروژه تا حد زیادی به اقدامات کیفی بستگی دارد. دلیل این است که در این مرحله داده‌های کافی برای تعیین تأثیر ریسک بله لحاظ هزینه و زمان وجود ندارد.

ارزیابی کیفی

ارزیابی کیفی تأثیر ریسک یک امر استنباطی است و به تجربه مهندس ژئوتکنیک ارزیاب بستگی دارد. ریسک‌ها معمولاً به سه سطح بالا، متوسط و پایین به لحاظ احتمال و تأثیر دسته‌بندی می‌شود. این کار معمولاً بر اساس بررسی اولیه محل، داده‌های موجود در سوابق و ... انجام می‌شود.

ارزیابی کمی

ارزیابی کمی تأثیر ریسک در انتهای فاز مقدماتی مهندسی و قبل از شروع فاز طراحی انجام می‌شود. دلیل این است که ارزیابی ریسک ممکن است بر تصمیمات فاز طراحی تأثیر بگذارد. در این مرحله داده‌های کافی برای برآورد هزینه‌های مرتبط با تأثیر ریسک در دسترس قرار دارد. بااین‌حال آنالیز کمی وقت‌گیر است و در پروژه‌های کوچک‌تر لزومی به انجام آن نیست.

نمره دهی

به هر ریسک احتمال و نمره اختصاص داده می‌شود. در روش کیفی برای نمره دهی از اعداد ۱ تا ۵ استفاده می‌شود. در روش کمی نمره دهی به‌صورت هزینه‌بر مبنای دلار انجام می‌شود. با استفاده از نمره نهایی هر ریسک در یکی از سه دسته کم، متوسط و زیاد قرار می‌گیرد. در برخی از پروژه‌ها ممکن است سطح‌بندی به‌صورت بسیار کم، کم، متوسط، زیاد و بسیار زیاد باشد.

اقدامات پس از مدیریت ریسک

زمانی که مرحله شناسایی ریسک به پایان رسید، چهار گزینه پیش روی خواهیم داشت:

  • حذف ریسک: این کار را به طور مثال می‌توان با استفاده از تغییر طرح انجام داد.
  • انتقال: برخی از ریسک‌های را می‌توان با انتقال آن به قسمت‌های دیگر که توانایی بیشتری در کنترل آن دارند، کاهش داد و یا حذف کرد.
  • کاهش: احتمال وقوع برخی از ریسک‌ها یا سطح تأثیر آن‌ها را می‌توان کاهش داد تا از شکست پروژه جلوگیری شود.
  • پذیرش: در بعضی از موارد چاره‌ای جز پذیرش ریسک و تهیه یک برنامه احتمالی یا جایگزین و بودجه مربوط به آن نیست.

منبع

نوشته شده توسط تیم مترجمین موسسه 808

اگر دوست دارید به تیم مترجمین 808 بپیوندید، با ما تماس بگیرید.

دریافت فایل PDF مقاله برای اعضای VIP رایگان است. سایر کاربران با پرداخت ۵۰۰ تومان می توانند اقدام به دریافت این فایل کنند.

PDF

برای مشاهده کامل این محتوا می بایست مبلغ مورد نیاز را از اعتبار خود پرداخت کنید

برای کاربران ویژه رایگان است

نوع فایل دریافتی :
PDF
اعتبار مورد نیاز : 500 تومان
دریافت فایل PDF و حمایت از ترجمه کنندگان500 تومان
پرداخت 500 تومان و مشاهده محتوا
درباره نویسنده
عکس‌های baharehbl328

بهاره بهرامی

فارغ التحصیل مهندسی مدیریت پروژه. علاقه مند به زبان انگلیسی و ترجمه به خصوص به متون تخصصی عمران و معماری. سرپرست تیم مترجمین 808 و پشتیبان محتوای سایت.
سوالات مرتبط
عکس کاربر
0پاسخ
مدل رفتاری خاک و فلزات
سلام اساتید و دانشجویان محترم سوال: چه ویژگی از خاک است که اونو متمایز میکند که نتونیم با مدل های فلزات، رفتاری خاک را مدل کنیم؟ و اینکه یک وجه تمایزی هم بین مدل فلزات و خاک وجود دارد مثلا مدل ترسکا که برای فلزات کاربرد دارد چرا برای آزمایش uu در خاک کاربرد داد و میتوان درمدل رفتار خاک استفاده کرد دلیلش چیه؟
عکس کاربر
0پاسخ
لایه بندی بااستفاده از مدل UBCSand در نرم افزار میداس
با سلام. داخل لایه بندی بااستفاده از مدل UBCSand در نرم افزار میداس چه اطلاعاتی از خاک لازمه که وارد بشه؟
عکس کاربر
2پاسخ
سوال در خصوص نصب نرم افزار Midas
.سلام ببخشید برنامه میداس رو نصب کردم ولی نوار ابزارش غیرفعاله وقتیم کرکشو میخوام نصب کنم این پیامو میده The program cant start because PBeamLMeash.dll is missing from your computer.try reinstalling the program to fix this problem.
ورود به بخش پرسش و پاسخ
  • برای ارسال دیدگاه وارد شوید یا ثبت نام کنید .
  • در دانشنامه 808 بیشتر بخوانید ...

    تقویم آموزشی

    21 اسفند 1399
    موسسه آموزش عالی مهر اروند
    5 خرداد 1400
    موسسه آموزش عالی وحدت
    31 تير 1400
    دانشگاه جامع علمی کاربردی سازمان همیاری شهرداری ها

    موسسه 808 نماینده موسسات جهانی در ایران

    پکیج استثنایی 808